کتابی که این بار میخواهم معرفی کنم کتابی برای کودکان و نوجوانان است. کتابی پر از فعالیتهای عملی برای شناخت بیمهرگان اطراف ما.
به نظر من مقدمه این کتاب بسیار عالی نوشته شده است. به همین خاطر ترجیح میدهم به جای آنکه خودم معرفی برای این کتاب بنویسم، بخشی از مقدمه کتاب به قلم آقای امیر صالحی طالقانی که مترجم این کتاب هستند را برایتان بازگویی کنم:
"هیچ وقت تابستان گرم سال 51 و دیوار کاهگلی خانه قدیمیمان را فراموش نمیکنم. آن زمان پنج – شش سال بیشتر نداشتم – درست هم سن محمد. هنوز برق به خانه ما نیامده بود و روشنی بخش شبهای تاریک ما گردسوز کهنه و زنبوری زهوار در رفته بودند. من راز بقا را در کنار چراغ زنبوری میدیدم. تماشای مورچههای پر داری که به خاطر نور چراغ دور آن جمع میشدند، سرگرمی شبهای من بود. اما حالا محمد در همین خانه راز بقا را از پشت شیشه سرد تلویزیون میبیند. بازی با کرمهای خاکی باغچه کوچک حیاط، تفریح روزهایمان بود. با تکه چوبی که از شاخه خشک درخت میکندم، کرم را بلند میکردم و روی آجرهای کف حیاط میگذاشتم. مشاهده وول خوردنهای کرم و تلاشش برای فرو رفتن در سوراخ سنبههای کف حیاط نشاط عجیبی داشت. ولی بیشتر اوقات گنجشکهای زبر و زرنگ کمین کرده در شاخ و برگ درخت مو، به کرم مجال پیدا کردن سوراخ را نمیدادند. یک فرود سریع و به نوک گرفتن کرم و پرواز بر لب دیوار. آن روزها هنوز پیف پاف و نگون و ... مد نشده بود. یادم میآید چند سال بعد که سال دوم – سوم ابتدایی بودم، برای اولین بار تلمبه و امشی را دیدم. آن هم برای دور کردن شتههای روی درخت خرزهره نه برای نابودی نسل حشرات. آن روزها برای این که مانع مسیر طولانی لشکر کشی عظیم مورچههایی که خردههای نان را از کنار سفره به لانهشان میبردند، نشویم از جایمان بر میخواستیم، ولی امروز محمد ...!
هیچ وقت آب و هوای شرجی تابستان 67 رامسر و فضای سرسبز اردوگاه را از یاد نمیبرم. پرواز زیبای سنجاقکها با آن چشمهای مرکب و بالهای بزرگشان. بچهها با راکت بدمینتون آنها را شکار میکردند. ساعتها سرگرم تماشای آنها و پروازشان میشدیم و در پی آن کنجکاویهای فراوان بچهها.
***
کتاب جاضر که ما نام فارسی آن را جانوران اطراف ما گذاشتهایم، حاصل تلاشهای کنجکاوانه دوران کودکی ژیل بریون است. او از همان کودکی با راهنماییهای پدرش به جمعآوری، نگهداری و پرورش انواع بیمهرگان پرداخته و تحقیقات بسیاری زیادی بر روی گونههای مختلف حشرات کرده است. ژیل تحصیلاتش را هم به خاطر علاقهاش در رشته زیستشناسی جانوری آغاز کرده و در حشرهشناسی به پایان رسانده است. وی هم اکنون در دانشگاه شربروک کانادا به تدریس همین رشته مشغول است.
او در این دو کتاب سعی دارد تمام تجربههایی که در طول سالیان دراز کسب کرده است در اختیار نوجوانان قرار دهد. جلد اول به مطالعه و بررسی کرم خاکی، حلزون، لیسه، عنکبوت، صد پا، هزار پا و خر خاکی اختصاص دارد و در جلد دوم به ملخ، جیرجیرک، شته، مورچه، مگس خانگی، مگس سرکه و ... میپردازد.
..."
این کتاب را همان اولین بار که دیدم و شروع به ورق زدنش کردم عاشقش شدم! کتاب پر است از فعالیتهای هیجان انگیز برای شناخت بیمهرگان. جلد اول کتاب 75 صفحه است و جلد دوم 7۹ صفحه و بیشتر فعالیتها در یک صفحه توضیح داده شدهاند. هر فعالیت شامل وسایل مورد نیاز، توضیح فعالیت و یک تصویر نقاشی شده است. شخصیتهای کتاب دو پسرک کارتونی با مزه هستند.
کتابها سیاه و سفید و چاپ موسسه فرهنگی مدرسه برهان - انتشارات مدرسه هستند. هر کدام از جلدها نیز 900 تومان قیمت دارند.
فکر میکنم بد نباشد یکی از فعالیتهای کتاب را اینجا بیاورم:
"قدرت بویایی حلزون
وسایل مورد نیاز: یک قطعه طالبی، سیب و کلم، خطکش 30 سانتیمتری
طالبی را در فاصله 5 سانتیمتری حلزون بگذار. اگر حلزون میوه را پیدا و شروع به خوردن آن کرد، آزمایش را تکرار کن. اما این بار میوه را در فاصله 10 سانتیمتری جانور بگذار. هر دفعه طالبی را 5 سانتیمتر دورتر از حلزون قرار بده. از چه فاصلهای جانور دیگر نمیتواند بوی طالبی را تشخیص بدهد؟
این دوست ما از حس بویایی قوی برخوردار نیست! بهتدریج که طالبی دور میشود، مشکل جانور برای پیدا کردن آن بیشتر میشود. فکر میکنی اگر برای این آزمایش از میوهای که بوی کمتری دارد، استفاده کنی، باز هم نتیجه همین میشود؟ آزمایش را با یک قطعه سیب یا کلم تکرار کن."
فکر میکنم این کتاب هدیه بسیار فوقالعادهای برای باز کردن درهای دنیای معمولا ترسناک حشرات برای بچهها و آشتی دادنشان با آن است و علاوه بر این روحیه پژوهشگری آنها را نیز تقویت میکند.
